Pluizig haar: waar het door komt en wat je ertegen doet

Pluizig haar ontstaat als je haren ongelijkmatig vocht uit de lucht opnemen en niet meer glad tegen elkaar aan liggen. Droog, ruw of beschadigd haar pluist het meest. Wat te doen? Was je haar voorzichtig, gebruik elke keer conditioner, verdeel een olie of serum die je niet uitspoelt door vochtig haar, en droog het met minder wrijven en minder hitte.

Waar komt pluizig haar door?

Elke haar heeft een buitenlaag van overlappende schubben, zoals dakpannen op een dak. Daarop ligt een dun, natuurlijk vetlaagje dat water afstoot. Toch komt er water in. Dat maakt de waterstofbruggen los die een haar in vorm houden, en daardoor kun je met föhnen je haar ook een andere vorm geven. Een overzichtsartikel over haarcosmetica in de International Journal of Trichology (Gavazzoni Dias, 2015) beschrijft beide lagen en wat ze doet slijten.

Pluis ontstaat als haren ongelijkmatig water opnemen. De haren die meer opnemen, veranderen meer van vorm en liggen niet meer plat bij de rest. Deze dingen maken dat waarschijnlijker:

• Een versleten haaroppervlak. Hardhandig wassen, hitte, zon, wrijven en kleuren halen het vetlaagje weg, en dan gaat het oppervlak water aantrekken. Hetzelfde overzichtsartikel noemt beschadigd haar ‘intens’ poreus.
• Luchtvochtigheid. Regen, mist, zeelucht en een beslagen badkamer duwen allemaal water in je haar.
• Statische elektriciteit. Droge winterlucht en sommige shampoos geven je haar een elektrische lading, waardoor de haren elkaar afstoten.
• Slagen en krullen. Door hun vorm liggen de haren niet plat tegen elkaar, dus pluis valt meer op.
• Wrijving. Handdoeken, kussens, sjaals, droge krullen borstelen en je eigen handen ruwen allemaal het haaroppervlak op.

Pluis en droogheid gaan meestal samen, omdat dezelfde slijtage allebei veroorzaakt. Voelt je haar ook ruw aan en ziet het er dof uit, lees dan waar droog haar door komt en wat helpt.

Waarom wordt je haar pluizig bij vochtig weer?

Haar neemt water op uit de lucht om zich heen. Cijfers uit een standaardhandboek over haarchemie, uitgelegd door scheikundige Michelle Wong, laten zien dat haar bij 70% luchtvochtigheid meer dan twee keer zoveel water bevat als bij 30%. Terwijl dat water binnendringt, maakt het de bindingen los die je met föhnen hebt vastgelegd. Het haar gaat terug naar zijn natuurlijke vorm, alleen minder gelijkmatig. Daarom kan haar dat 's ochtends glad is, op een vochtige dag rond lunchtijd al pluizig zijn.

Je kunt de lucht niet bij je haar weghouden, maar je kunt wel afremmen hoe snel je haar water opneemt:

• Breng een olie, serum of crème die je niet uitspoelt aan in vochtig haar, voordat je het droogt. Oliën en siliconen laten een dun, waterafstotend laagje achter op het oppervlak.
• Droog je haar helemaal. Haar dat half vochtig naar buiten gaat, blijft de hele dag van vorm veranderen.
• Blijf er met je handen af. Elke aanraking tilt haren uit hun plek.
• Draag je haar op heel vochtige dagen opgestoken of in een losse vlecht, zodat de haren bij elkaar blijven.

Is poreus haar sneller pluizig?

Het speelt mee. Porositeit zegt hoe makkelijk water in en uit je haar gaat. Alle haar neemt water op, maar geblondeerd, gekleurd en vaak geföhnd of gestijld haar doet dat makkelijker, en pluist daarom meer op vochtige dagen. De bekende test waarbij je een haar in een glas water laat vallen, is alleen niet betrouwbaar. Scheikundige Michelle Wong legt uit waarom die test niet klopt: of een haar blijft drijven, hangt vooral af van het oppervlak en van olie of product dat er nog op zit. Kijk liever naar wat je haar heeft meegemaakt: is het geblondeerd, gekleurd of vaak met hitte gestyled, ga er dan van uit dat het poreus is.

Waarom is mijn haar pluizig na het wassen?

Shampoo haalt het vet van je haar en kan je haar een negatieve elektrische lading geven. Een studie uit 2014 mat de pH van 123 shampoos uit Brazilië en vond dat 62% boven pH 5,5 zat. De auteurs, Gavazzoni Dias en collega's in de International Journal of Trichology, concludeerden dat een hogere pH die negatieve lading kan vergroten. Dat betekent meer wrijving tussen de haren en meer pluis.

Op de meeste verpakkingen staat de pH niet, dus in de praktijk is conditioner het antwoord. Dezelfde auteurs raden conditioner aan na een shampoo met een hogere pH, omdat die de lading in evenwicht brengt en het haar ook gladder maakt. De American Academy of Dermatology (AAD), de Amerikaanse vereniging van dermatologen, zegt: gebruik na elke shampoobeurt conditioner. Nog twee gewoontes na het wassen zorgen voor pluis: je haar droogwrijven met een handdoek en het borstelen terwijl het nat is. Die zijn allebei makkelijk af te leren.

Aan de lucht drogen of föhnen: wat is beter tegen pluis?

Veel mensen laten hun haar vanzelf drogen om hitte te vermijden. Maar aan de lucht drogen is niet automatisch zachter voor je haar. Een laboratoriumstudie uit 2011 vergeleek de twee. Haar dat gedroogd werd met een föhn op 15 cm afstand die steeds bewoog, had in totaal minder schade dan haar dat vanzelf droogde en dus langer nat bleef. De föhn liet wel wat sporen na op het haaroppervlak, en meer naarmate hij dichterbij en heter werd gehouden (Lee en collega's, Annals of Dermatology).

Een föhn is dus prima, als je hem voorzichtig gebruikt. Wikkel je haar eerst in een handdoek om het meeste water eruit te halen. Gebruik een middelhoge stand, houd de föhn in beweging en richt het mondstuk langs het haar naar beneden, van de haarwortels naar de punten. Heb je krullen, gebruik dan een diffuser, of laat ze drogen zonder eraan te komen. De AAD raadt een lage of middelhoge stand aan, en hittebescherming voordat je föhnt of stijlt.

Helpt haarolie tegen pluizig haar?

Ja. Haaroliën en serums leggen een dun laagje over het haaroppervlak. Dat maakt het oppervlak gladder en remt af hoe snel het haar water opneemt. Het overzichtsartikel in de International Journal of Trichology beschrijft hoe verzorgende producten wrijving en pluis verminderen, en hoe sommige oliën de hoeveelheid water beperken die haar opneemt. De AAD noemt klittend, pluizig of vliegend haar als redenen om een leave-in conditioner te gebruiken, aangebracht op handdoekdroog, nog vochtig haar en niet op de hoofdhuid. Wat zo'n laagje niet kan, is schade binnen in het haar ongedaan maken. Het spoelt er bovendien uit, dus na het wassen breng je het opnieuw aan.

Gebruik een kleine hoeveelheid. Te veel maakt je haar vettig en plat, en fijn haar heeft het minst nodig. Werk het door de lengtes en punten, want dat is het oudste en ruwste deel van je haar. Oliën en serums werken net iets anders; twijfel je tussen de twee, lees dan haarolie of serum tegen pluis: het verschil. Ellips Hair Vitamin is één optie: haarolie die je niet uitspoelt, in capsules van 1 ml, met siliconen die het haaroppervlak glad maken. Eén capsule is voor één keer, of neem een halve capsule op de punten als je heel fijn haar hebt.

Pluizig haar, wat te doen? Een routine in 7 stappen

Pluis krijg je nooit voorgoed weg, maar de meeste tips tegen pluizig haar komen neer op dezelfde paar gewoontes. Op volgorde:

1. Was je hoofdhuid, niet je lengtes. Masseer de shampoo in op je hoofdhuid en laat het schuim door de rest van je haar spoelen, zoals de AAD aanraadt.
2. Gebruik elke keer conditioner. Op de lengtes en punten, of over de hele lengte als je haar droog is of krult. Ontwar krullen met een grove kam terwijl de conditioner er nog in zit.
3. Spoel met lauw water. Een koude laatste spoeling kan geen kwaad, maar reken er niet op dat die je haar glad maakt. Dat doet de conditioner.
4. Deppen, niet wrijven. Wikkel je haar in een handdoek of een oud katoenen T-shirt en druk het water eruit.
5. Breng een leave-in aan in vochtig haar. Een beetje olie, serum of leave-in conditioner door de lengtes en punten, niet op de haarwortels.
6. Droog voorzichtig. Middelhoge stand, föhn in beweging, mondstuk naar beneden gericht. Of laat krullen drogen zonder eraan te komen.
7. Laat je haar met rust. Voor losse haartjes later op de dag wrijf je een druppel olie tussen je handpalmen en strijk je die licht over het oppervlak.

's Nachts zorgen een losse vlecht of een gladde kussensloop van zijde of satijn voor minder wrijving. En als je regelmatig je punten laat knippen, verdwijnen de ruwste punten, die het meest pluizen.

Zoek je een formule die voor pluis gemaakt is? Onze haarolie in capsules die je niet uitspoelt bestaat ook als Smooth & Silky, de formule voor extra droog, pluizig, normaal tot dik haar. Die maakt je haar gladder, met minder pluis en minder losse haartjes, en beschermt het tegen hitte tot 220 °C als je de olie vóór het stylen aanbrengt.

Veelgestelde vragen

Waarom is mijn haar bovenop zo pluizig?

De bovenste laag van je haar krijgt de meeste zon en wind, en de meeste wrijving van mutsen, kussens en handen, dus daar is het oppervlak meestal het ruwst. Korte haartjes, zowel nieuwe als afgebroken, vallen bovenop ook het meest op, omdat ze te kort zijn om plat bij de rest te liggen. Dat heet ook wel ‘halo frizz’. Strijk met vlakke handen een druppel olie licht over de bovenkant, en gebruik daar minder hitte.

Waarom is mijn haar ineens zo pluizig?

Kijk wat er veranderd is. Meestal gaat het om het weer, een nieuwe shampoo, een recente kleur- of blondeerbeurt, meer stylen met hitte, of een verhuizing naar een plek met kalkrijker water. Een vochtige periode duwt water in je haar, en droge verwarmingslucht in de winter maakt je haar statisch. Verlies je tegelijk meer haar, of heb je een pijnlijke of schilferige hoofdhuid of andere klachten, ga dan naar je huisarts of een dermatoloog.

Zijn losse haartjes een teken van beschadigd haar?

Niet altijd. Losse haartjes zijn afzonderlijke haren die uitsteken boven een verder glad oppervlak. Sommige zijn korte, nieuwe haartjes. Andere komen door statische elektriciteit, vooral in droge winterlucht. En sommige zijn afgebroken haren: die wijzen wel op slijtage door hitte, blonderen of borstelen. Pluis is iets anders: dan ziet het hele oppervlak er donzig uit. Een druppel olie maakt beide gladder, en zie je na een tijd minder afgebroken haren, dan werkt je routine.

Kun je pluizig haar voorgoed kwijtraken?

Geen enkel product haalt pluis voorgoed weg. Elke wasbeurt spoelt weg wat je erop hebt gedaan, en elke vochtige dag duwt weer water in je haar. Wat je wel kunt veranderen, is hoe ruw het haaroppervlak is. Voorzichtig wassen, conditioner, een leave-in in vochtig haar, minder hitte en regelmatig knippen zorgen samen voor minder pluis. Hoe meer ruwe punten eraf zijn, hoe minder beschadigd haar je overhoudt.